Esra Ercan Bilgiç’ten yeni bir kitap bölümü: “Kemalist İktidar ve Basın: 1919’dan 1950’ye”

350034bBİLGİ Medya Okulu Öğretim Görevlisi Esra Ercan Bilgiç‘in “Kemalist İktidar ve Basın: 1919’dan 1950’ye” adlı makalesi, Doç. Dr. Esra Arsan ve Savaş Çoban tarafından editörlüğü üstlenilen ve Evrensel Basım tarafından yayımlanan “Medya ve İktidar: Hegemonya, Statüko, Direniş” adlı kitap içerisinde yayımlandı:

“Türkiye’nin modern bir ulus devlet olarak inşası tek parti döneminde gerçekleştirilirken, bu süreçte yeni rejim karşıtı muhalefetin her türlüsüne kuvvetle mukavemet gösterilmiştir. Kurucu Kemalist elit, uyguladığı otoriter politikalar vasıtasıyla ulus devlet projesinin karşısında yer alan ya da alabilecek, mevcut veya potansiyel tüm engellerle baş etmeye gayret etmiştir. Yeni kurulan cumhuriyeti şekillendiren milliyetçilik ve modernleşme problematiklerinin, devlet, toplum ve birey arasındaki ilişkileri belirleyen otoriter politikaları da şekillendirdiği göze çarpar. Tek parti rejiminin dönemin basınıyla olan ilişkilerinde belirleyici olan da bu otoriter politikalardır.

Kemalist tek parti iktidarı her fırsatta basını denetimi altına almaya çabalamış; düşünce çeşitliliğinin gelişebilmesini sağlayacak bir ortamın yeşermesini engellenmiştir. Bu dönemde basın ve iktidar ilişkilerinin temel belirleyicisi kuşkusuz bizzat Mustafa Kemal’dir. Mustafa Kemal, çeşitli vesilelerle gazetecilere ‘basın özgürlüğünü suistimal etmemeleri’ ve yeni rejimi desteklemeleri çağrısını yinelemiş, bu çağrıya uyulmadığı takdirde bunun sonuçları olacağı uyarısında bulunmuştur (Parla, 1997: 152-163).

Tek parti rejiminin otoriter tutumu, basının temel işlevi olması beklenen toplumdaki farklı düşünceleri yansıtma prensibine ciddi anlamda sekte vurmuştur. Hükumetin her çeşit muhalefeti önlemedeki kararlılığı, basının muhalif düşüncelere yer verme hususundaki cesaretini her geçen gün daha fazla kırmıştır. Özellikle 1931’e kadar, hükümet ve basın arasındaki ilişkileri belirleyen tutarlı bir siyasi perspektiften çok gündemdeki olaylardır. Bu sebeple, tek parti döneminde basın özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar belirli olaylar paralelinde, öncelikle kronolojik olarak ele alınıp incelenmelidir. Bu yazıda Kemalist tek parti iktidarının  basınla ilişkisi 1919’dan 1931’e kadar belli olaylar çerçevesinde ele alınıp incelenecek, 1931’den sonra ise çıkarılan basın kanunları çerçevesinde değerlendirilecektir.”

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s